Cyberveiligheid tijdens de crisis

COVID-19 is helaas goed nieuws voor hackers en online criminelen. De globale pandemie biedt een ongeziene context om valse informatie te verspreiden of om gevoelige informatie te bemachtigen. Criminelen profiteren natuurlijk ook van het feit dat veel mensen nu van thuis uit werken. Netwerken en computers die je privé gebruikt zijn doorgaans iets minder streng beschermd dan op kantoor, waardoor je automatisch meer risico loopt.

Valse websites, fake nieuws, gegevensdiefstal, ransomware, valse applicaties voor telewerk… Criminelen gooien vandaag écht alles in de strijd. Europol waarschuwde al voor een gevoelige toename van online criminaliteit tijdens de pandemie. Zij ontvingen een groter aantal klachten door slachtoffers van internationale criminele organisaties. De coronacrisis biedt uitgebreide criminele mogelijkheden, maar met de volgende tips kweek je alvast een gezonde, kritische reflex die de meeste oplichtingspogingen meteen doorprikken.

Phishing

Phishing is een criminele poging om via e-mail gevoelige informatie te ontfutselen. Paswoorden, gebruiksnamen, kredietkaartdata… Cybercriminelen doen zich vaak voor als een officiële organisatie of een andere persoon om hun slag te slaan. De e-mails zijn heel geloofwaardig: vaak is er een link naar een website die er officieel uitziet of vraagt men om door te klikken op een bijlage die vervolgens heel je computer gaat infecteren. Stropers geven zich ook vaak uit als boswachters: een phisher beweert bijvoorbeeld een fraudebestrijder te zijn, zodat hij je doodleuk om confidentiële informatie kan vragen.

Hoe kan je je wapenen tegen phishing? Simpel, door waakzaamheid. Cybercriminelen houden de grens tussen realiteit en fictie liefst héél dun. Twijfel komt hen goed uit. Als je dus een verdachte vraag ontvangt, stel je best zoveel mogelijk kritische vragen over de afzender. Want zonder aanwijsbare reden een telefoontje of een mail krijgen voor persoonlijke informatie, is gewoon raar. Ga na of contactpersonen écht bestaan.

Even googlen of een telefoontje in de offlinewereld kan wonderen doen. Onthou ook dat officiële instanties je nooit, nooit, nooit via telefoon, sms of e-mail om gevoelige informatie vragen. Als je niet helemaal zeker bent, kan je maar beter iets té voorzichtig zijn: open nooit links of vreemde bijlagen, vul geen persoonlijke gegevens in en stuur verdachte berichten zeker niet door naar anderen. Mogelijke frauduleuze berichten kan je laten controleren door de federale overheidsdienst verdacht@safeonweb.be die je eventueel ook verder zal adviseren.

Als je toch in de val van een phisher bent gelopen, moet je schade beperken. Waarschuw je contacten dat je hen – buiten je medeweten om –mogelijk een vals bericht hebt gestuurd. Stel gelekte paswoorden onmiddellijk terug in. En als er iemand aan de haal is gegaan met je kredietkaartgegevens, blokkeert Cardstop je kredietkaart in een oogwenk.

Fake News

Fake news is vooral een zaak van sociale media. Er zijn een aantal vormelijke kenmerken die fake nieuwsberichten weggeven. Een anonieme auteur is meestal al geen goed begin. Veel uitroeptekens in het tekstbeeld geven ook veel weg!!! Schrijffouten, rare grammatica (Google Translate) of een overmatig gebruik van hoofdletters, wijzen vaak op fake nieuws. En als een artikel bloklettert “Dit is geen Hoax”, mag je rustig uitgaan van het tegendeel. Fake nieuwsmakers zijn trouwens erg bedreven in aanlokkelijke titels die meteen je aandacht grijpen of heel heftige emoties opwekken.

Een kritische basishouding is ook hier weer de beste bescherming. Bestaat een auteur wel? Vind je zijn cv? Andere artikels van zijn hand? Worden feiten juist gedateerd? Zie je ergens de bron van het artikel? Bestaan de onderzoeken en de instituten wel die daar genoemd worden? De meest gesofistikeerde fake nieuwsverspreiders zetten immers een geloofwaardig ecosysteem op van valse websites, onderzoeksinstituten en zelfs fictieve experten. Bij twijfel over een nieuwsbericht kan je altijd iemand met meer kennis van zaken aanspreken, een vriend of zelfs een expert.

Als tegengif voor fake nieuws raden we aan om zoveel mogelijk nieuws te volgen via officiële nieuwskanalen: televisie, radio, kranten… Gedegen journalistiek zal immers altijd bronnen vermelden: eigen onderzoek, interviews, experten, andere nieuwsmedia, organisaties, rapporten of persberichten. We kunnen natuurlijk niet helemaal uitsluiten dat er soms fake nieuws in de berichtgeving doorsijpelt, maar journalisten maken er wel een erezaak van om hun bronnen te checken en te dubbelchecken.

Als je het grondig oneens bent met de redactie, kan je contact opnemen met hen of met de Raad Voor Journalistiek. Informatie die foutief werd weergegeven, krijgt een rechtzetting. Of, als het persoonlijk wordt, zelfs een recht van antwoord. Woord-wederwoord is de basis van journalistieke deontologie, iets waar producenten van fake nieuws geen seconde slaap om laten.

Corona-oplichting

In deze crisistijd wordt duchtig ingespeeld op de angstgevoelens van veel mensen. Mailboxen lopen vol waanzinnige aanbiedingen van malafide handelaars die je vaccins, handgels, mondmaskers, latex handschoenen of ander ‘beschermingsmateriaal’ willen aansmeren aan spotprijzen. Vooral mondmaskers zijn hot. Er gaat geen dag voorbij zonder dat de media ergens een schaarste opmerken, wat de angst natuurlijk verder aanwakkert. Van één ding kan je wel gerust zijn: alles wat je via een schimmige e-mail bestelt, zie je uiteraard nooit terug in je brievenbus. Zeker niet die FPP2-maskers.

Een laatste cybergevaar waar we je willen op wijzen, is het opzetten van fictieve liefdadigheidsorganisaties die zich inspannen voor COVID-19 patiënten. Tegenwoordig een populaire manier van phishing: je krijgt een redelijk neutrale e-mail waarin je eenvoudig een online bijdrage kan maken, via Leetchi bijvoorbeeld.

Maar elke euro die je overmaakt, verdwijnt natuurlijk rechtstreeks in de zakken van een crimineel. Ook hier is het oppassen voor ambiguïteit: criminelen misbruiken zonder verpinken echte organisaties en instellingen. Als je graag je nobel hart wilt laten zien en een financiële bijdrage wilt leveren in de strijd tegen het coronavirus, zoek dan een organisatie waarvan je 100% weet dat ze officieel opereert, zoals Het Rode Kruis bijvoorbeeld.

Bescherm jezelf tegen het coronavirus, maar ook tegen alle online criminaliteit die het helaas met zich meebrengt. Wees waakzaam en deel informatie. Samen zijn we sterker!

Hou het kritisch en veilig,
Proximus

Lees alles over de verschillende acties die Proximus onderneemt op onze corona hubpagina.