Wat is een scam? Zo herken je online oplichting

Gepubliceerd op 06/11/2026 in Internet & wifi 

Een scam is oplichting waarbij iemand je probeert te misleiden om geld, persoonlijke gegevens of toegang tot je accounts te krijgen. Dat kan via een e-mail, sms, telefoontje, advertentie of gesprek op sociale media. Hoe herken je zo’n poging en wat doe je als je toch gegevens hebt gedeeld of geld hebt overgeschreven? We helpen je de signalen herkennen en gericht reageren.

Scam

Vermoed je misbruik van je bankgegevens? Heb je beveiligingscodes doorgegeven, op vraag van iemand een verdachte actie bevestigd met itsme of geld verloren door fraude? Bel meteen FraudstopNieuw venster op 078 170 170, bereikbaar de klok rond.

Je kan ook rechtstreeks de fraudedienst van je bank contacteren. Wacht hiermee niet tot je aangifte hebt gedaan bij de politie.

Wat betekent scam?

Scam is het Engelse woord voor oplichting. De oplichter, ook wel scammer genoemd, verzint een geloofwaardig verhaal om je iets te laten doen: betalen, vertrouwelijke informatie delen of toegang geven tot je toestel.

Daarvoor hoeft niemand eerst je smartphone of computer te hacken. Soms volstaat een overtuigend gesprek waarin iemand zich voordoet als je bank, een verkoper of een familielid.


Welke scams komen vaak voor?

Valse berichten en telefoontjes

Bij phishing proberen oplichters via misleidende berichten of websites je gegevens te bemachtigen. Denk aan een e-mail over een geblokkeerde rekening of een pakket waarvoor je nog een klein bedrag moet betalen. De link brengt je naar een nagebouwde website.

Phishing via sms heet smishing. Gebeurt het via een telefoongesprek, dan spreekt men van vishing. Een zogenaamde bankmedewerker of helpdesk probeert je bijvoorbeeld codes te ontfutselen of software te laten installeren.

Ook via WhatsApp kan iemand zich voordoen als een familielid met een nieuw nummer. De vraag om dringend een rekening te betalen moet je dan overtuigen om snel geld over te schrijven.

Valse aanbiedingen en beleggingen

Een webshop biedt een opvallend goedkope smartphone aan, maar levert niets. Een advertentie belooft hoge beleggingswinsten zonder risico. Of een koper op een tweedehandsplatform stuurt je naar een externe website om zogezegd je betaling te ontvangen.

De verhalen verschillen, maar de bedoeling is dezelfde: je laten betalen of gegevens laten invullen onder valse voorwendselen.

Valse relaties en profielen

Bij catfishing gebruikt iemand een verzonnen identiteit. Dat wordt financiële oplichting wanneer die persoon het opgebouwde vertrouwen gebruikt om geld te vragen, bijvoorbeeld voor een dringende medische ingreep of een reis om je te ontmoeten.


Hoe herken je een scam?

Let vooral op wat iemand van je vraagt en hoe die persoon je onder druk zet:

  • Je moet onmiddellijk handelen. Je rekening zou worden afgesloten of je zou een unieke kans verliezen.
  • Je moet iets geheimhouden. Je mag de vraag bijvoorbeeld niet bespreken met je bank of familie.
  • Je moet gevoelige gegevens delen. Denk aan wachtwoorden, beveiligingscodes of kaartcodes.
  • Je moet onverwacht betalen of bevestigen. Bijvoorbeeld om geld te ontvangen of je rekening zogezegd veilig te stellen.
  • Je moet software installeren. Een onbekende wil toegang tot je scherm of toestel.

Een verzorgd logo of foutloze tekst bewijst niet dat een bericht betrouwbaar is. Stop bij twijfel het gesprek en controleer de vraag via een kanaal dat je zelf kent. Open bijvoorbeeld zelf de officiële app of zoek het telefoonnummer op de website van de organisatie. Gebruik daarvoor niet de link of het nummer uit het verdachte bericht.


Opgelicht: wat doe je nu?

Je hoeft je niet te schamen als je in een overtuigend verhaal bent meegegaan. Richt je eerst op het beperken van verdere schade.

Je hebt op een link geklikt

Sluit de verdachte pagina en vul niets meer in. Een klik betekent niet automatisch dat je account is overgenomen, maar controleer of je iets hebt gedownload, geïnstalleerd of ingevuld. Laat je toestel bij twijfel controleren op schadelijke software.

Je hebt een wachtwoord gedeeld

Wijzig het wachtwoord via de officiële app of website. Gebruik je hetzelfde wachtwoord voor andere accounts? Verander het daar ook en kies voor elk account een uniek wachtwoord.

Je hebt betaald of bankgegevens gedeeld

Bel onmiddellijk Fraudstop of de fraudedienst van je bank. Voor het blokkeren van je bankkaart of ondersteunde betaalmiddelen kan je terecht bij Card Stop, via hetzelfde nummer 078 170 170.

Je hebt software geïnstalleerd

Stop het contact met de zogenaamde helpdesk en laat je toestel controleren. Gebruik voor dringende contacten met je bank een ander, vertrouwd toestel. Bewaar ook de naam van het programma en de instructies die je kreeg.


Waar kan je oplichting melden?

Bewaar eerst bewijzen, zoals berichten, screenshots, websiteadressen en betalingsgegevens. Daarna kan je gericht melden:

  • Bij de politie: doe aangifte als je slachtoffer bent van oplichting. Neem je bewijzen mee.
  • Bij Safeonweb: stuur verdachte e-mails door naar verdacht@safeonweb.be. Van een verdachte sms kan je een screenshot mailen.
  • Via ConsumerConnect: meld misleidende of oneerlijke handelspraktijken aan de Economische Inspectie.
  • Bij het betrokken platform: rapporteer ook het valse profiel, de advertentie of de verkoper.

Een melding bij Safeonweb of ConsumerConnect vervangt geen dringende tussenkomst van je bank of een aangifte bij de politie.

Bescherm jezelf en je toestellen daarnaast nog beter dankzij Secure Net. Deze dienst werkt op netwerk-niveau en beschermt alle apparaten die verbonden zijn met je vaste en/of mobiele Proximus-netwerk (afhankelijk van de gekozen optie) tegen phishing, virussen en kwaadaardige websites. Zo ben je meteen beschermd, thuis en onderweg.

Wil je ook extra bescherming rechtstreeks op je toestel? Dan is Norton Security een slimme aanvulling. Deze software installeer je op je computer, tablet of smartphone en helpt je toestel en persoonlijke gegevens te beschermen tegen virussen, malware en andere online bedreigingen.

Ontdek alle oplossingen voor online bescherming

Nog geen Proximus-klant? Kies dan voor Flex+ en stel je pack volledig op maat samen met internet, mobiel en/of tv, én de security-opties die bij je passen.

Team Proximus

Ons team houdt je op de hoogte over onze producten en diensten alsook over de laatste trends en innovaties.

Andere artikels van Team Proximus