Scheepsnavigatie op afstand in Gent dankzij 5G

Estuarea kwam tot stand na een oproep voor 5G-projecten door de FOD EconomieNieuw venster . Proximus, Seafar, Urban Waterway Logistics en Mappalink bundelden binnen dit kader hun krachten om scheepsnavigatie op afstand mogelijk te maken.

Duurzame benutting van de Gentse waterwegen

Peter Geirnaert, voorzitter van Urban Waterway LogisticsNieuw venster , pleit al jaren voor een beter gebruik van de Gentse binnenwateren. De vzw verenigt de belangrijkste handelaars in bouwmaterialen in de Arteveldestad. “Voor het aan- en afvoeren van materialen stuit het klassieke vrachtvervoer op zijn limieten. De Gentse binnenwateren bieden een duurzaam en efficiënt alternatief. We kiezen voor een emissievrije oplossing met volledig elektrisch aangedreven schepen.”

Toch zijn er ook uitdagingen. “Het aantal schippers daalt elk jaar en geldt intussen als een knelpuntberoep. Daarnaast bemoeilijken bruggen, obstakels en toeristische activiteiten het binnenvaartverkeer. Navigatie vanop afstand kan die drempels wegnemen.”

Navigatie vanop afstand kan de drempels van klassieke binnenvaart wegnemen.

Peter Geirnaert, voorzitter van Urban Waterway Logistics

Technologie als drijvende kracht

Dat activiteiten vanop afstand potentieel bieden, bewees SeafarNieuw venster al eerder. De scale-up bestuurt vanuit zijn remote controlecentrum in Antwerpen al enkele jaren schepen met een beperkte bemanning op de Vlaamse waterwegen.

“De stedelijke context van Gent brengt nieuwe uitdagingen met zich mee”, zegt Ghazaleh Kia, innovatie- en R&D-projectmanager bij Seafar, “vooral door het vele scheepvaartverkeer op de smalle kanalen. Met Estuarea breiden we het zicht op de omgeving bij de operator aan de wal verder uit. We rusten de schepen uit met stereocamera’s die informatie bieden over de afstand tot de andere schepen in de buurt. Verder kunnen de bruggen en hoge gebouwen in de buurt van de Gentse kanalen de connectiviteit beïnvloeden. Dankzij 5G kunnen we de connectiviteit tussen het schip en het remote controlecentrum verbeteren.”

De combinatie van stereocamera’s en 5G-connectiviteit verbetert onze aansturing vanop afstand. Zo navigeren we onze schepen veilig over de smalle en drukke Gentse waterwegen.

Ghazaleh Kia, innovatie- en R&D-projectmanager bij Seafar

Slimme sensoren en dataveiligheid

De datacaptatie gebeurt met behulp van sensorboxen ontwikkeld door de Leuvense start-up MappalinkNieuw venster . De datacaptatie gebeurt met behulp van sensorboxen ontwikkeld door de Leuvense start-up Mappalink. Senne Van Baelen legt uit: “Een van de kritische factoren bij automatisering is veiligheid. Je wil het risico op ongevallen tot een minimum beperken. Daarom is situationeel bewustzijn essentieel. Onze sensorbox registreert de omgeving en deelt realtime gegevens met de operator, veiligheidsdiensten en andere betrokken partijen. We plaatsen de sensoren op schepen, aan de kade of op terminals.”

Dankzij 5G LBO behalen we de gewenste reactietijd voor navigatie op afstand.

Eric Ibens, business development manager 5G bij Proximus NXT

Het belang van een krachtig netwerk

Alle partners benadrukken dat het succes van Estuarea afhangt van de netwerkverbinding. Eric Ibens, business development manager 5G bij Proximus NXT: “Om een schip op afstand te besturen, zijn stabiliteit, snelheid, hoge bandbreedte en lage latency cruciaal. We wijzen daarom een deel van de publieke 5G-capaciteit exclusief toe aan dit project. Deze functionaliteit, genaamd 5G-slicing, maakt het mogelijk het fysieke 5G-netwerk op te splitsen in verschillende virtuele netwerken. Elk netwerk is geoptimaliseerd voor specifieke toepassingen, wat zorgt voor prioritering en stabiliteit."

De lokale dataverwerking vormt een essentiële schakel. Een Local Break-Out (LBO) stuurt de gegevens rechtstreeks naar de User Plane Function, een lokale computer voor netwerkverkeersbeheer. “Dankzij die directe dataroute tussen het schip en het bedieningscentrum behalen we de gewenste reactietijd voor navigatie op afstand. De netwerkbesturingsfunctie blijft binnen het Proximus corenetwerk om de datastromen efficiënt en veilig te beheren.”

Proximus NXT als orkestrator

Seafar en Proximus NXT werkten eerder samen in het LUSTA 5G-project. “Samen met verschillende partners onderzochten we hoe we een kraan en vrachtwagen vanop afstand kunnen bedienen via 5G-connectiviteit”, verduidelijkt Ghazaleh Kia. “De kennis en ervaring van Proximus NXT bleek van grote waarde. Dat is nu opnieuw het geval.”

Meer weten over LUSTA 5G? Lees hier het verhaal van Novandi.

Het netwerk is de kritieke factor: zonder voldoende prestaties is veilige scheepvaartnavigatie vanop afstand onmogelijk.

Senne Van Baelen, CTO van Mappalink

Senne Van Baelen beschouwt Proximus NXT als de orkestrator van het project. “Het netwerk is de kritieke factor: zonder voldoende prestaties is veilige scheepvaartnavigatie vanop afstand onmogelijk. De overstap van 4G naar publieke 5G was al een grote stap vooruit, maar de integratie van LBO is pas echt een gamechanger. We kunnen nu verrijkte data delen aan hoge snelheden, wat nodig is in de realtime afstemming tussen verschillende systemen in complexe verkeerssituaties.”

Gent als testlabo voor scheepvaartnavigatie vanop afstand

De Gentse waterwegen vormen een ideaal proefterrein. Peter Geirnaert: “De communicatie tussen schepen en operatoren ligt binnen een stedelijke context niet voor de hand. Wanneer we bijvoorbeeld onder een metalen brug varen met een schip van vijftien meter, moet de verbinding intact blijven. De gebundelde kennis van Proximus NXT, Seafar, Mappalink en onze praktijkinzichten zorgen ervoor dat we die complexiteit kunnen aanpakken.”

Eric Ibens vult aan: “De hoge netwerkdekking in een stad als Gent speelt ons in de kaart. Daartegenover staat dat de vele gebouwen en metaalstructuren de communicatie bemoeilijken. Dat geldt eveneens voor de drukte op het water. Dankzij de technologische kennis van onze experts en de onderlinge kennisuitwisseling slagen we erin die hinderpalen weg te nemen. Onze netwerkoplossing biedt een antwoord op die uitdagingen. We staan nu klaar om dit project letterlijk en figuurlijk richting de volgende fases te loodsen.”

Internationale interesse

Die volgende stappen omvatten verdere praktijktesten én vanop afstand aanmeren. “Daarvoor moet de positionering van schepen en kade tot op de centimeter nauwkeurig zijn”, stelt Peter Geirnaert. “We werken ook aan een laad- en losproces met kranen dat we vanop afstand willen aansturen — opnieuw met het 5G-netwerk van Proximus NXT als ruggengraat.”

De projectpartners stellen vast dat dit project interesse geniet in zowel binnen- als buitenland. “Veel steden beschikken over een dicht waternetwerk en kampen met verkeerscongestie bij wegtransport. Het Estuarea-project opent perspectieven om die uitdagingen ook elders aan te pakken”, klinkt het.