Als Vlaanderen naar een voldoende divers en dus gezonde vispopulatie wil gaan, is het nodig een tandje bij te steken, zo blijkt uit een internationale studie onder leiding van KU Leuven. Met het beleid dat nu gevoerd wordt, zet de regio slechts kleine stappen vooruit. "De lat moet veel hoger", zegt Filip Volckaert, professor Aquatische Ecologie en Evolutie (KU Leuven).
In het jaar 2000 onderschreef Vlaanderen (als deel van België) de Europese Kaderrichtlijn Water. Doelstellingen werden gericht op 2015. Deze deadline is ondertussen zes jaar verstreken, maar de doelen worden nog steeds niet gehaald. Op dit moment voldoet slechts acht procent van de Vlaamse waterlopen aan de richtlijnen.

Om te weten hoe dat komt, verzamelde de studie alle gegevens over de waterkwaliteit en vispopulatie in de Vlaamse waterlopen. De onderzoekers ontwikkelden statistische modellen die rekening houden met de huidige situatie en aantonen hoe de vispopulatie zal reageren op het huidige beleid. Het resultaat is ontnuchterend.

"Als we de huidige doelstellingen halen, zit er binnenkort minder stikstof en fosfor in onze rivieren. Dat zou een stap in de goede richting zijn", zegt Volckaert. "Maar als we het visbestand volledig willen herstellen naar een goede leefbare toestand, moet de lat veel hoger."

Vooral het stikstofaandeel in de rivieren en beken moet volgens Volckaert naar beneden. Daarnaast is ook de structuur van de rivieren erg belangrijk als het gaat over het visbestand. Er moet bijvoorbeeld ruimte zijn voor boomwortels die tot in de waterloop reiken en zo schaduw brengen, en er moet een oplossing komen voor obstructies zoals watermolens of sluizen. Op dit moment wordt de Demer tussen Aarschot en Werchter bijvoorbeeld gehermeanderd, zodat de loop van de rivier opnieuw zijn meanderend karakter krijgt en de structuur dus hersteld en verbeterd wordt.

"Op dit moment wonen onze vissen in een heel onnatuurlijke habitat", legt Volckaert uit. "Alsof wij vlak naast een hele drukke autosnelweg zouden wonen in een huis, waar de keuken in de slaapkamer staat. We zouden wel overleven, maar floreren zouden we niet."