Acne

Acne is een uitslag op of onder de huid veroorzaakt door ontstoken talgklieren. Acne of puistjes doen zich vaak voor op het gezicht, de borst en de rug en komen het meest voor tijdens de adolescentie. Wat helpt tegen puistjes? Vaak zijn dat enkele simpele tips of vrij te verkrijgen middeltjes uit de supermarkt of apotheek. Soms volstaat dat niet en kan het advies van een dokter helpen bij de verdere behandeling.

Oorzaak van acne

Wat is acne? Acne (of een puist) is uitslag die wordt veroorzaakt door verstopte en ontstoken talgklieren of haarzakjes. Die talgklieren bevinden zich onder de huid bij de haarzakjes. Dat zijn de kleine poriën in de huid waaruit haren groeien. Ze produceren talg, een soort vet dat huid en haar zacht houdt.

Hormonale acne komt door veranderingen tijdens de puberteit. Die zorgen ervoor dat er extra talg wordt gevormd. Samen met huidresten kan het talg dan de opening van de klier verstoppen waardoor er een mee-eter, ook wel comedo genoemd, ontstaat.
Tijdens de adolescentie neemt de productie van de bacterie propionebacterium acne toe. Als die bacterie de talgklier binnendringt, kan deze een ontsteking veroorzaken en bijdragen aan de vorming van acne. De grootste talgklieren bevinden zich in het aangezicht, op het bovenste deel van de borst, op de rug en op de schouders. Daarom komen puisten op rug, schouders en borst ook het meeste voor, net als puistjes op het voorhoofd.

Er zijn ook meer ernstige vormen van acne, waaronder cystische acne. Dat is een onderhuidse puist in gewoon Nederlands. Hier zijn niet de verstopte en ontstoken poriën de oorzaak, maar vormt er zich dieper in de huid een ontsteking.

De kans om acne te krijgen is deels erfelijk. Bijna alle jongeren tussen 15 en 25 jaar hebben er wel eens last van, de één meer dan de ander.

Je kan ook acne krijgen omdat je:

  • medicatie gebruikt die cortisone bevatten
  • medicatie met lithium inneemt
  • medicatie met hormonen gebruikt, zoals bepaalde anticonceptiepillen
  • werkt in een warme en vochtige omgeving
  • vette middelen gebruikt op de huid, zoals zonnecrème en cosmetica

Symptomen van acne

De meeste gekende vorm van acne, ook wel acne vulgaris genoemd, komt meestal voor tijdens de adolescentie en wordt gekenmerkt door

  • bultjes met een wit of zwart kopje (comedonen)
  • rode bultjes (papels) met uiteindelijk vaak een geel kopje (pustel)
  • lokalisatie in het gezicht, soms op de borst, rug en schouders
  • meestal genezing zonder littekens

Ernstige acne kan ook leiden tot:

  • grote pijnlijke knobbels
  • holle cysten die dieper in de huid gaan
  • zwelling en pijn
  • littekens nadat de uitslag genezen is

Acne kan worden onderverdeeld volgens de ernst:

  • Milde acne, of oppervlakkige acne, die wordt gekenmerkt door voornamelijk comedonen (mee-eters).
  • Matige acne, gekenmerkt door rode, pijnlijke knobbels (ontstoken talgklieren).
  • Ernstige acne, die wordt gekenmerkt door grotere knobbels en ontstekingen die littekens achterlaten.

Acne die aanhoudt na de leefijd van 25 jaar of pas op volwassen leeftijd begint, wordt acne tarda genoemd. Dit type acne is soms moeilijk te onderscheiden van een andere huidaandoening die rosacea wordt genoemd.

Acne kan ook sociale en psychologische gevolgen hebben en leiden tot depressie, sociale uitsluiting en angst. Hoe problemen met acne worden ervaren, kan sterk verschillen van persoon tot persoon.

Wat te doen tegen puistjes?

Om acne te behandelen kan je deze drie stappen een of twee keer per dag doorlopen:

  • Was je huid met lauw water, eventueel met een milde zeep en dep vervolgens voorzichtig droog. Meer dan twee keer per dag wassen helpt niet, aangezien acne niet te wijten is aan een onzuivere huid.
  • In de supermarkt of apotheek vind je verschillende reinigingsmiddelen voor de huid, specifiek tegen acne. Deze openen de poriën van het gezicht zodat de talgklieren minder snel verstopt raken of hebben een antibacteriële werking om ontsteking tegen te gaan. Daardoor raken de talgklieren minder snel verstopt. Wanneer dit onvoldoende helpt, zijn er vrij te verkrijgen middelen in de apotheek die benzoylperoxide bevatten. Dat is een bacteriedodende stof die inwerkt op de acnebacterie propionebacterium acne. Benzoylperoxide exfolieert de huid ook, wat betekent dat er minder huidresten achterblijven die de talgklieren kunnen verstoppen. Vraag gerust advies aan een dokter wanneer je twijfelt om dit middel te gebruiken.
  • Hydrateer de huid zodat deze niet uitdroogt, maar vermijd vette crèmes en oliën, aangezien deze de talgklieren verstoppen en het probleem kunnen verergeren.

Volg eventueel ook deze tips tegen puistjes :

  • Puisten verwijderen doe je best niet door ze uit te knijpen. Dit kan de talgklier beschadigen waardoor de ontsteking verergert. Als je in een ontstoken papel of pustel steekt of snijdt, vergroot je ook het risico op littekens. Mee-eters met een zwart puntje kan je eventueel wel zachtjes uitdrukken met de zijkant van je vingers. Zorg dan dat je handen proper zijn.
  • Zonnen helpt niet tegen acne. Zonlicht kan eventueel de ontsteking tijdelijk onderdrukken, maar vaak komt de acne later meer uitgesproken terug.
  • Het is niet bewezen dat het eten van bepaalde voedingsmiddelen acne kan beïnvloeden.
  • Wees voorzichtig met make-up, want dit kan de huid irriteren. Vermijd ook make-up die vette oliën of andere vetten bevat.

Behandeling van acne

Het doel van de behandeling is om het ongemak te verlichten en het risico te verkleinen dat acne littekens achterlaat. Wat doen tegen puisten die onvoldoende verbeteren met de vrij verkrijgbare middelen? Bij ernstige acne kan je medicijnen laten voorschrijven.

Er zijn verschillende soorten middelen en medicatie tegen acne. Welk middel je krijgt voorgeschreven, hangt af van zowel het type acne dat je hebt, waar op je lichaam en hoe wijdverspreid het is. Een ander belangrijk aspect is hoe het je mentaal beïnvloedt. Het is niet ongebruikelijk dat jij en je dokter verschillende behandelingen proberen om erachter te komen wat voor jou werkt.

Acne wordt meestal behandeld in de volgende stappen:

  • Acne wordt voornamelijk lokaal behandeld met crème of gel die op de huid wordt aangebracht. Deze bevatten retinoïnezuur, adapaleen of benzoylperoxide. Men kan ook combinatieproducten proberen. Retinoïnezuur mag je echter niet gebruiken tijdens de zwangerschap of borstvoeding. Lokale middelen volstaan meestal om milde acne met alleen comedonen te behandelen.
  • Wanneer crèmes of gels niet helpen, gebruikt men soms tabletten met een antibioticum, steeds in combinatie met lokale behandeling.
  • Bij vrouwen kan de dokter ook een hormonale behandeling voorstellen. Vrouwen die een gewone anticonceptiepil nemen, hebben vaak veel minder last van acne.
  • Als het bovenstaande niet helpt of als je een bepaald type ernstige acne hebt (nodulocystische acne), kan het aangewezen zijn een dermatoloog te raadplegen die zal beoordelen of je in aanmerking komt voor isotretinoïne tabletten. Dat is een zeer doeltreffende pil tegen acne, maar ze kan ook enkele bijwerkingen hebben, waarvoor opvolging bij een dokter noodzakelijk is.

Deze lokale middelen en tabletten gaan acne op verschillende manieren tegen:

  • Lokale middelen doen de huid afschilferen, zodat er minder huidresten achterblijven die de talgklieren kunnen verstoppen.
  • Sommige middelen, voornamelijk isotretinoïne, verminderen de talgproductie zodat de talgklieren niet verstopt raken.
  • De meeste middelen verminderen ook ontstekingen, onder meer door een antibacteriële werking.

Acne - behandeling van littekens

Acne geneest meestal zonder blijvende letsels, maar in sommige gevallen kan acne littekens achterlaten. Littekens die na een jaar niet verdwenen zijn, kunnen soms behandeld worden door een plastisch chirurg of gespecialiseerde dermatoloog. Alvorens de littekens te behandelen moet je een jaar wachten, zodat de huid volledig is genezen.

Naast het feit dat littekens esthetisch storend kunnen zijn, zijn ze ook gevoelig voor zonlicht. Zoek daarom snel​​ behandeling voor je acne als vrij verkrijgbare medicijnen niet helpen, zodat je geen littekens krijgt.

Wanneer moet ik hulp zoeken?

Zoek hulp als je:

  • een uitgebreide vorm van acne hebt
  • grote pijnlijke knobbeltjes hebt
  • littekens krijgt door de acne
  • je slecht of onzeker voelt over je acne
  • al meer dan zes weken vrij verkrijgbare medicijnen gebruikt zonder beterschap

Hoe kan doktr mij helpen?

Onze dokters kunnen je helpen met advies en beoordeling van je symptomen. Als we het nodig achten, kunnen we ook bepaalde middelen en medicatie voorschrijven.

Vragen en antwoorden over acne

Enkele veelvoorkomende vragen en antwoorden over acne.

Wat is acne?

Acne is hetzelfde als puistjes. Door een opeenhoping van talg en dode huidcellen verstopt de opening van de talgklieren. Daardoor krijg je zogenaamde mee-eters. Die kunnen ontstoken raken als er bacteriën in de talgklier vastzitten. Zo’n ontstoken talgklier vormt een rode of gele verhoging: een puistje.

Wat kan je doen tegen puisten?

Je kan twee keer per dag je gezicht wassen met een milde zeep of gezichtsreiniging en eventueel vervolgens de poriën openen met een vrij te verkrijgen middel speciaal voor acne. Als de huid uitdroogt, is het goed om te hydrateren met een vetvrije gezichtscrème. Soms volstaat die aanpak niet en kan je vrij verkrijgbare medicijnen proberen. Als dat ook niet helpt, kan een dokter je medicijnen voorschrijven.

Waarom krijg ik puisten op mijn rug?

Op sommige plaatsen zijn de poriën in de huid groter en zijn er ook grotere talgklieren. Grotere poriën vind je op het gezicht, voorhoofd, borst, rug, nek en schouders. Daarom krijg je ook gemakkelijker acne op deze plaatsen.